اظهارنامه‌ی مالیاتی عملکرد، گزارش سالانه‌ی درآمد و هزینه‌ی کسب‌وکار به سازمان امور مالیاتی است. تنظیم درست و تسلیم به‌موقع آن از جریمه جلوگیری می‌کند. اگر مؤدی اظهارنامه ندهد، سازمان مالیات را بر پایه‌ی اطلاعات فعالیت و اطلاعات اقتصادی خود تعیین می‌کند (ماده‌ی ۹۷).
اشخاص حقیقی یا حقوقی؟
اشخاص حقوقی (شرکت‌ها) مالیات عملکرد را با نرخ ۲۵٪ ماده‌ی ۱۰۵ می‌پردازند و اشخاص حقیقی (مشاغل) مشمول نرخ پلکانی ماده‌ی ۱۳۱ هستند: ۱۵٪، ۲۰٪ و ۲۵٪. برای عملکرد ۱۴۰۵ به بعد مرز پلکان‌ها ۴۰۰ و ۸۰۰ میلیون تومان درآمد مشمول سالانه است (تصویب‌نامه‌ی هیئت وزیران، اجرا از ۱۴۰۵/۰۱/۰۱)؛ برای عملکرد ۱۴۰۴ و پیش از آن، ۵۰ و ۱۰۰ میلیون تومان. مهلت تسلیم اظهارنامه هم برای این دو گروه متفاوت است.
تبصره‌ی ۱۰۰ و مالیات مقطوع
صاحبان مشاغلی که فروش سالانه‌شان از حدنصاب تعیین‌شده کمتر است، می‌توانند به جای تسلیم اظهارنامه از مالیات مقطوع تبصره‌ی ماده‌ی ۱۰۰ استفاده کنند. برای عملکرد ۱۴۰۴ این سقف فروش ۷۲ میلیارد تومان است (جدول احکام مالیاتی قانون بودجه‌ی ۱۴۰۵، ردیف ۱-۵-۱). این مسیر ساده‌تر است، اما شرایط خاص خود را دارد.
مهلت تسلیم
صاحبان مشاغل اظهارنامه را تا آخر خرداد سال بعد تسلیم می‌کنند (ماده‌ی ۱۰۰). اشخاص حقوقی حداکثر تا چهار ماه پس از سال مالیاتی فرصت دارند (ماده‌ی ۱۱۰)؛ برای سال مالی منطبق با سال شمسی، یعنی ۳۱ تیر. تسلیم نکردن اظهارنامه در موعد جریمه‌ی غیرقابل بخشودگی ۳۰٪ مالیات دارد (ماده‌ی ۱۹۲) و شرط استفاده از معافیت ماده‌ی ۱۰۱ هم تسلیم اظهارنامه در موعد است.
نکته‌های تنظیم
اظهارنامه باید با دفاتر قانونی، صورتحساب‌های سامانه‌ی مؤدیان و صورت معاملات فصلی (ماده‌ی ۱۶۹) هماهنگ باشد. مغایرت میان این‌ها زمینه‌ی رسیدگی و اختلاف را فراهم می‌کند.
منابع
- قانون مالیات‌های مستقیم (متن تنقیح‌شده) — مواد ۹۷، ۱۰۰، ۱۰۱، ۱۰۵، ۱۱۰، ۱۳۱ و ۱۹۲
- تصویب‌نامه‌ی تعدیل نصاب‌های قانون مالیات‌های مستقیم از ۱۴۰۵/۰۱/۰۱ — هیئت وزیران، ۱۴۰۴/۰۹/۱۲، به استناد ماده‌ی ۱۷۵: پلکان‌های ۴۰۰ و ۸۰۰ میلیون تومانی ماده‌ی ۱۳۱ برای سال مالی شروع‌شده از ۱۴۰۵/۰۱/۰۱
- احکام مالیاتی قانون بودجه‌ی ۱۴۰۵، ابلاغیه‌ی ۲۰۰/۱۰۰۵/ص سازمان امور مالیاتی (۱۴۰۵/۰۱/۳۱) — ردیف ۱-۵-۱: سقف فروش تبصره‌ی ماده‌ی ۱۰۰ برای عملکرد ۱۴۰۴