مالیات بر ارزش افزوده مالیاتی فصلی است؛ یعنی هر مودی مشمول باید برای هر فصل یک اظهارنامه جداگانه تنظیم و ظرف مهلت قانونی ارسال کند. اظهارنامه فصل پاییز ۱۴۰۴ ناظر بر معاملات مهر، آبان و آذر است و طبق قاعده کلی، مهلت ارسال آن تا ۱۵ دی ۱۴۰۴ است. این مقاله برای صاحب کسب‌وکار، مدیر مالی و حسابدار نوشته شده تا بدانند مبنای قانونی این مهلت چیست، کجا باید رقم‌ها و تاریخ‌های دقیق را راستی‌آزمایی کنند، دیرکرد چه پیامدی دارد و پیش از پایان مهلت چه کارهایی را باید انجام دهند.
۱) مبنای قانونی
چارچوب اصلی این تکلیف، «قانون مالیات بر ارزش افزوده» مصوب ۱۴۰۰ (قانون دائمی، جایگزین قانون آزمایشی ۱۳۸۷) است. بر پایه این قانون، دوره مالیاتی هر سه ماه (یک فصل) است و مودیان مکلف‌اند اظهارنامه هر دوره را حداکثر تا پانزده روز پس از پایان آن دوره به سازمان امور مالیاتی تسلیم و مالیات و عوارض متعلق را پرداخت کنند. به همین دلیل، مهلت هر فصل به‌طور متعارف روز پانزدهم نخستین ماه فصل بعد است.
نرخ عمومی مالیات بر ارزش افزوده در حال حاضر ۱۰٪ است (مجموع مالیات و عوارض). برخی کالاها و خدمات نرخ‌های خاص یا معافیت دارند که در همان قانون و فهرست‌های پیوست آن مشخص شده‌اند. در کنار این قانون، «قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان» تکلیف صدور صورتحساب الکترونیکی و ثبت معاملات در سامانه مودیان را اضافه کرده است؛ بنابراین تنظیم اظهارنامه ارزش افزوده امروز با داده‌های همین سامانه گره خورده و سازگاری ارقام اظهارنامه با صورتحساب‌های صادرشده اهمیت دارد.