سامانه معاملات فصلی، درگاه الکترونیکی سازمان امور مالیاتی برای دریافت «فهرست معاملات» مودیان است؛ یعنی جایی که هر سه ماه یک‌بار، خریدها و فروش‌های خود را به‌تفکیک طرف معامله گزارش می‌کنید. هدف این سامانه شفافیت و امکان تطبیق متقابل داده‌هاست: خرید شما باید با فروش طرف مقابل بخواند. این تکلیف ریشه در ماده ۱۶۹ قانون مالیات‌های مستقیم دارد و با گسترش سامانه مودیان، در حال تحول جدی است. در این مقاله روشن می‌کنیم این سامانه چه می‌کند، چه نسبتی با سامانه مودیان دارد و کجا اشتباه می‌شود.
این سامانه چیست و مبنای قانونی آن کجاست؟
مبنای قانونی گزارش معاملات فصلی، «ماده ۱۶۹ قانون مالیات‌های مستقیم» و آیین‌نامه اجرایی آن است. این ماده مودیان مشمول را مکلف می‌کند برای معاملات خود صورت‌حساب صادر کنند، شماره اقتصادی درج کنند و فهرست خرید و فروش خود را در مهلت مقرر به سازمان ارسال کنند. «سامانه معاملات فصلی» ابزار الکترونیکی اجرای همین تکلیف است؛ به‌جای ارائه کاغذی، فهرست معاملات هر فصل به‌صورت برخط در درگاه سازمان ثبت می‌شود.