طبق ماده‌ی ۹ قانون مالیات بر ارزش افزوده، این محصولات و نهاده‌های کشاورزی معاف‌اند: همه‌ی محصولات کشاورزی فرآوری‌نشده، شامل محصولات خام زراعی و باغی، گیاهان دارویی، محصولات مرتعی و جنگلی (از جمله چوب خام) و محصولات گلخانه‌ای (سبزی، صیفی، گل و گیاه و قارچ)؛ دام زنده و خوراک آن و مواد اصلی تولیدمثل دام؛ کمپوست و کشت بافت؛ بذر، نشا، نهال، سم و کود؛ و آب مصارف کشاورزی.
مرز فرآوری
قانون صریحاً گفته است این کارها فرآوری محصول کشاورزی حساب نمی‌شوند و ارائه‌ی آن‌ها به محصولات کشاورزی هم مالیات ندارد: بسته‌بندی، انبارداری و نگهداری در سردخانه، انجماد، پاک کردن، درجه‌بندی، بوجاری بذر، پوست‌گیری مانند شالی‌کوبی، شستشو، تمیزکاری، تفکیک، همگن‌سازی، خشک کردن (مانند چای، کشمش و خرما) و تفت دادن مانند پخت نخود. محصولی که از این مرحله فراتر برود و فرآوری شود، مثلاً به رب یا کنسرو تبدیل شود، دیگر در این جزء نیست.
| محصول یا خدمت | وضعیت |
|---|---|
| سیب‌زمینی شسته و بسته‌بندی‌شده | معاف؛ شستشو و بسته‌بندی فرآوری نیست |
| خرمای خشک‌شده | معاف؛ خشک کردن فرآوری نیست |
| برنج شالی‌کوبی‌شده | معاف؛ پوست‌گیری فرآوری نیست و برنج جداگانه هم در جزء ۵ معاف است |
| خدمات سردخانه برای محصول کشاورزی | مالیات فروش ندارد |
| رب گوجه‌فرنگی | در جزء محصولات فرآوری‌نشده نیست؛ معافیت آن باید جداگانه بررسی شود |
واردات و اعتبار خرید
واردات محصولات کشاورزی خام و بذر، نشا، نهال، سم و کود معاف نیست و در گمرک با نرخ استاندارد مالیات می‌گیرد، اما عرضه‌ی داخلی همان کالا معاف است؛ واردات دام زنده و خوراک آن معاف است (تبصره‌ی ۱ بند «الف»). کشاورزی که فقط محصول معاف می‌فروشد، مالیات خرید نهاده‌هایش را نمی‌تواند به عنوان اعتبار کسر کند (تبصره‌ی ۲ ماده‌ی ۸)؛ این مالیات جزء بهای تمام‌شده است و در مالیات بر درآمد هزینه‌ی قابل قبول حساب می‌شود (تبصره‌ی ۵ ماده‌ی ۸).
خطاهای رایج
- بسته‌بندی یا درجه‌بندی، فرآوری فرض می‌شود و روی محصول معاف مالیات گرفته می‌شود.
- واردکننده‌ی محصول کشاورزی خام، مالیات مرحله‌ی واردات را در قیمت‌گذاری نمی‌بیند.
- کشاورز مالیات خرید سم و کود را اعتبار ثبت می‌کند.
فهرست کامل معافیت‌ها در کالاها و خدمات معاف از ارزش افزوده آمده است. تشخیص مشمول یا معاف بودن محصولات، کار خدمت پاسخ به سوالات مالیاتی ویراف است.
- ۱.قانون مالیات بر ارزش افزوده (مصوب ۱۴۰۰) — معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات ریاست جمهوری (qavanin.ir)، ماده‌ی ۸ (تبصره‌های ۲ و ۵) و ماده‌ی ۹ (اجزای ۱ تا ۵ بند «الف» و تبصره‌های آن، جزء ۲ بند «ب»)تاریخ مراجعه: ۱۴۰۵/۰۷/۱۶