هزینه‌ی صوری هزینه‌ای است که در اظهارنامه آمده اما انجام نشده یا با مدرک خلاف واقع پشتیبانی شده است. ماده‌ی ۱۹۲ قانون مالیات‌های مستقیم حکم جریمه‌ی تسلیم نکردن اظهارنامه را به درآمدهای کتمان‌شده و هزینه‌های غیرواقعی هم تسری داده است: ۳۰٪ مالیات متعلق برای اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل و ۱۰٪ برای سایر مؤدیان، بدون امکان بخشودگی.
مثال: یک هزینه‌ی صوری
| قلم | مبلغ |
|---|---|
| هزینه‌ی ردشده در رسیدگی | ۱٬۰۰۰ |
| مالیات متعلق به آن با نرخ ۲۵٪ ماده‌ی ۱۰۵ | ۲۵۰ |
| جریمه‌ی ماده‌ی ۱۹۲: ۳۰٪ مالیات متعلق | ۷۵ |
| جریمه‌ی دیرکرد ماده‌ی ۱۹۰: ۲٫۵٪ مالیات به ازای هر ماه، برای ۱۲ ماه | ۷۵ |
| جمع پرداختی بابت همین هزینه | ۴۰۰ |
نشانه‌هایی که هزینه را زیر سؤال می‌برند
- هزینه مدرک ندارد یا مدرکش با شرط‌های ماده‌ی ۱۴۷ نمی‌خواند: متکی به مدارک، مربوط به همان دوره، و در حدود نصاب‌ها.
- صورت‌حساب خرید از شخصی است که فعالیت واقعی ندارد یا صورت‌حساب مبتنی بر معامله‌ی غیرواقعی صادر کرده است.
- پرداخت هزینه در حساب‌های بانکی دیده نمی‌شود یا به طرفی جز صادرکننده‌ی صورت‌حساب رفته است.
- هزینه با حجم فعالیت تناسب ندارد، مثلاً خرید مواد بیش از ظرفیت تولید.
پیامد صورت‌حساب غیرواقعی فقط جریمه‌ی ماده‌ی ۱۹۲ نیست. مدیرانی که به دلیل صدور صورت‌حساب مبتنی بر معاملات غیرواقعی محکومیت قطعی یافته‌اند، تا سه سال نمی‌توانند شرکت به نام خود ثبت کنند یا عضو هیئت‌مدیره شوند (تبصره‌ی ۳ ماده‌ی ۱۸۶). استناد عمدی به اسناد خلاف واقع برای فرار از مالیات هم به محرومیت از معافیت‌ها و بخشودگی‌ها می‌رسد (ماده‌ی ۲۰۱).
چه کاری کمک می‌کند
- پیش از پرداخت به تأمین‌کننده‌ی تازه، وضعیت او را در سامانه‌ی مؤدیان و فعالیت واقعی‌اش را بررسی کنید.
- پرداخت را فقط به حساب خود صادرکننده‌ی صورت‌حساب انجام دهید.
- برای هر هزینه‌ی بزرگ، قرارداد، صورت‌حساب، رسید پرداخت و شاهد انجام کار را کنار هم نگه دارید.
متن و دامنه‌ی ماده در ماده ۱۹۲ و جریمه کتمان درآمد آمده است. بررسی ریسک هزینه‌ها پیش از تسلیم اظهارنامه، کار خدمت دفاع مالیاتی و هیئت حل اختلاف ویراف است.
- ۱.قانون مالیات‌های مستقیم، متن تنقیح‌شده — معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات ریاست جمهوری (qavanin.ir)، مواد ۱۰۵، ۱۴۷، ۱۸۶ (تبصره‌ی ۳)، ۱۹۰، ۱۹۲ و ۲۰۱تاریخ مراجعه: ۱۴۰۵/۰۷/۱۶