ماده‌ی ۱۹۷ قانون مالیات‌های مستقیم کسی را جریمه می‌کند که مکلف به تسلیم صورت، فهرست، قرارداد یا مشخصات مؤدی است و آن را در موعد نمی‌دهد یا خلاف واقع می‌دهد: در حقوق ۲۰٪ حقوق پرداختی و در پیمانکاری ۱٪ کل مبلغ قرارداد، به علاوه‌ی مسئولیت تضامنی برای جبران زیان دولت. ماده‌ی ۱۹۹ کسی را که مکلف به کسر و پرداخت مالیات دیگران است و این کار را نمی‌کند، با مؤدی مسئول تضامنی می‌داند و جریمه‌ی ۱۰٪ مالیات پرداخت‌نشده و ۲٫۵٪ آن به ازای هر ماه تأخیر را بر او می‌گذارد.
تفاوت دو ماده
| ویژگی | ماده‌ی ۱۹۷ | ماده‌ی ۱۹۹ |
|---|---|---|
| تخلف | تسلیم نکردن یا نادرست تسلیم کردن فهرست یا قرارداد | کسر یا پرداخت نکردن مالیات دیگران |
| پایه‌ی جریمه | حقوق پرداختی یا مبلغ قرارداد | مالیات پرداخت‌نشده |
| نرخ | ۲۰٪ حقوق؛ ۱٪ قرارداد پیمانکاری | ۱۰٪ یک‌باره + ۲٫۵٪ به ازای هر ماه تأخیر |
| مسئولیت | تضامنی برای زیان دولت | تضامنی در پرداخت اصل مالیات |
مثال فرضی
کارفرمایی در یک ماه ۵۰۰ میلیون تومان حقوق پرداخته که مالیات آن ۴۰ میلیون تومان بوده است. اگر فهرست حقوق را تسلیم نکند، جریمه‌ی ماده‌ی ۱۹۷ ۲۰٪ حقوق پرداختی، یعنی ۱۰۰ میلیون تومان است؛ این جریمه به حقوق بسته می‌شود، نه به مالیات. اگر مالیات را هم کسر و پرداخت نکند و شش ماه بگذرد، طبق ماده‌ی ۱۹۹ علاوه بر اصل ۴۰ میلیون، ۱۰٪ یعنی ۴ میلیون و ۲٫۵٪ × ۶ ماه یعنی ۶ میلیون تومان جریمه دارد. ارقام فرضی‌اند.
کنترل فهرست حقوق و کسرهای تکلیفی، کار خدمت حسابداری و دفترداری ویراف است.
- ۱.قانون مالیات‌های مستقیم، متن تنقیح‌شده — معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات ریاست جمهوری (qavanin.ir)، مواد ۸۶، ۱۹۱، ۱۹۷ و ۱۹۹تاریخ مراجعه: ۱۴۰۵/۰۷/۱۶
- ۲.قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه‌ی مؤدیان، متن تنقیح‌شده — معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات ریاست جمهوری (qavanin.ir)، بند «پ» ماده‌ی ۱۶ مکررتاریخ مراجعه: ۱۴۰۵/۰۷/۱۶