هر سال نزدیک پایان اسفند، یکی از پرتکرارترین پرسش‌های کارفرمایان و حسابداران این است که «آیا به عیدی و پاداش پایان سال کارکنان مالیات تعلق می‌گیرد و چقدر؟». پاسخ کوتاه این است: عیدی و پاداش هم بخشی از درآمد حقوق محسوب می‌شود و در محاسبه مالیات حقوق وارد می‌شود؛ اما قانون برای آن یک سقف معافیت در نظر گرفته و فقط مازاد بر آن سقف مشمول مالیات است. نکته مهم این است که عیدی، برخلاف حقوق ماهانه، یک پرداخت غیرمستمر است و قاعده معافیت آن با معافیت ماهانه حقوق فرق دارد. در این مقاله، با همان الگوی چهارمنبعه ویراف — مبنای قانونی، مرجع رسمی، تحلیل کاربردی و مثال — روشن می‌کنیم چه مبلغی از عیدی معاف است، روی مازاد آن چه نرخی اعمال می‌شود و کارفرما در عمل چه باید بکند.
۱) مبنای قانونی
مبنای پرداخت عیدی در بخش خصوصی، «قانون مربوط به تعیین عیدی و پاداش سالانه کارگران» (مصوب ۱۳۷۰) است. بر اساس این قانون، کارفرما موظف است به هر کارگری که یک سال تمام کار کرده، معادل دو ماه آخرین مزد به‌عنوان عیدی و پاداش بپردازد، مشروط بر اینکه این مبلغ از سقف «سه برابر حداقل مزد ماهانه» بیشتر نشود. به‌بیان ساده، عیدی قانونی یک کارگر تمام‌وقت معمولا معادل دو برابر حداقل دستمزد ماهانه آن سال است (با کف و سقف مشخص). میزان حداقل مزد هر سال در شورای عالی کار تعیین می‌شود؛ حداقل دستمزد روزانه سال ۱۴۰۵ برابر ۵۵۴٬۱۸۵ تومان است که مبنای محاسبه عیدی نیز قرار می‌گیرد.