حقوق پایه کارمندان تنها بخشی از آن چیزی است که در پایان ماه پرداخت می‌شود؛ اضافه‌کاری، پاداش، عیدی، حق مأموریت، حق اولاد و انواع مزایای رفاهی هم بخشی از فیش حقوقی‌اند. پرسش رایج مدیران و حسابداران این است که «کدام‌یک از این پرداخت‌ها مشمول مالیات حقوق است و کدام معاف؟». پاسخ اهمیت زیادی دارد، چون اگر پرداختی را که باید مشمول باشد معاف در نظر بگیرید، در رسیدگی مالیاتی با مالیات و جریمه روبه‌رو می‌شوید؛ و اگر پرداخت معاف را مشمول کنید، بی‌جهت از حقوق کارمند کسر کرده‌اید. در این مقاله، با همان الگوی چهارمنبعه ویراف — مبنای قانونی، مرجع رسمی، تحلیل کاربردی و مثال — به زبان ساده روشن می‌کنیم که اضافه‌کاری، پاداش، حق مأموریت و مزایای رفاهی از نظر مالیات حقوق چه وضعیتی دارند و در عمل چه باید بکنید.
۱) مبنای قانونی
مبنای اصلی، فصل مالیات بر درآمد حقوق در «قانون مالیات‌های مستقیم» است (مواد ۸۲ تا ۹۲). ماده ۸۲ درآمد مشمول مالیات حقوق را تعریف می‌کند و تأکید دارد که درآمد نقدی و غیرنقدی ناشی از اشتغال، اعم از حقوق پایه و «مزایای مربوط به شغل»، مشمول مالیات است. به بیان ساده، اصل کلی این است که هر پرداختی که بابت کار کارمند به او می‌رسد — از جمله اضافه‌کاری و بسیاری از پاداش‌ها — مشمول مالیات حقوق محسوب می‌شود، مگر آنکه قانون صراحتا آن را معاف کرده باشد.