مالیات بر درآمد اتفاقی مالیاتی است بر آنچه شخص حقیقی یا حقوقی به صورت بلاعوض، از راه معامله‌ی محاباتی (به بهایی کمتر از ارزش واقعی) یا به عنوان جایزه به دست می‌آورد (ماده‌ی ۱۱۹ قانون مالیات‌های مستقیم). پایه‌ی آن صد درصد درآمد است؛ اگر درآمد غیرنقدی باشد، ارزش روز مال در تاریخ تحقق درآمد ملاک است (ماده‌ی ۱۲۰). از ۱۴۰۴/۰۴/۰۸ نرخ آن برای اشخاص غیرتجاری و اشخاص حقیقی تجاری نرخ پلکانی ماده‌ی ۱۳۱ و برای اشخاص حقوقی تجاری نرخ ماده‌ی ۱۰۵ است. ارث مشمول این فصل نیست و فصل جداگانه‌ی خود را دارد (ماده‌ی ۱۲۵).
چه چیزهایی معمولاً موضوع این مالیات‌اند
- جایزه‌ی نقدی یا غیرنقدی، مانند جایزه‌ی قرعه‌کشی یا مسابقه.
- انتقال بلاعوض مال از راه هبه یا صلح، مانند انتقال ملک یا سهم شرکت بدون دریافت بها.
- صلح یا هبه‌ی معوض: مابه‌التفاوت ارزش دو طرف برای طرفی که سود برده است (تبصره‌ی ۱ ماده‌ی ۱۲۰).
- واگذاری بلاعوض منافع مال: انتقال‌گیرنده مالیات منافع هر سال را در سال بعد می‌پردازد (ماده‌ی ۱۲۳).
کجا به کسب‌وکار مربوط می‌شود
- شرکتی که برای مشتریان قرعه‌کشی یا جایزه برگزار می‌کند: پیش از اجرا تکلیف مالیاتی جایزه و اینکه چه کسی باید آن را کسر یا پرداخت کند را بررسی کند.
- انتقال بلاعوض سهم یا دارایی میان شرکا یا اعضای خانواده: پیش از امضا، اثر مالیاتی آن را در کنار روش‌های دیگر انتقال بسنجد.
- دریافت بلاعوض دارایی توسط شرکت: در دفاتر و در مالیات شرکت اثر دارد و نباید بدون ثبت بماند.
خطاهای رایج
- هبه یا صلح بلاعوض ملک بدون مالیات فرض می‌شود.
- جایزه‌ی مشتریان بدون بررسی تکلیف مالیاتی پرداخت می‌شود.
- نرخ یا استثنا از منبع غیررسمی یا از سال‌های قبل برداشته می‌شود.
- دریافت بلاعوض دارایی در دفاتر شرکت ثبت نمی‌شود.
بررسی اثر مالیاتی انتقال‌ها پیش از تصمیم، کار خدمت برنامه‌ریزی مالیاتی ویراف است.
- ۱.قانون مالیات‌های مستقیم، متن تنقیح‌شده — معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات ریاست جمهوری (qavanin.ir)، فصل ششم باب سوم: مواد ۱۱۹ تا ۱۲۶تاریخ مراجعه: ۱۴۰۵/۰۷/۱۶