مالیات اجاره مالیات بر درآمدی است که موجر از اجاره دادن ملک به دست می‌آورد. طبق ماده‌ی ۵۳ قانون مالیات‌های مستقیم، پایه‌ی آن کل اجاره‌بها نیست: ۲۵٪ مال‌الاجاره «بابت هزینه‌ها و استهلاکات و تعهدات مالک» کسر می‌شود و نرخ مالیات بر ۷۵٪ باقی‌مانده اعمال می‌شود. اگر مستأجر دستگاه دولتی، شهرداری یا شخص حقوقی دیگری باشد، باید مالیات را از اجاره‌ای که می‌پردازد کسر کند و تا پایان ماه بعد به اداره‌ی امور مالیاتی محل ملک بپردازد (تبصره‌ی ۹ ماده‌ی ۵۳). اجاره‌ی واحدهای مسکونی تا سقف متراژ تبصره‌ی ۱۱ همین ماده معاف است.
مسیر محاسبه
- اجاره‌بهای سال را مشخص کنید؛ اجاره‌ای که طبق قرارداد به آن سال تعلق دارد. اگر قرارداد نباشد یا اجاره‌ی آن کمتر از ۸۰٪ ارقام جدول اجاره‌ی املاک مشابه باشد، اجاره بر اساس همان جدول تعیین می‌شود (ماده‌ی ۵۴).
- ۲۵٪ اجاره‌بها را به‌عنوان هزینه‌ی مفروض کسر کنید؛ این کسر به جای هزینه‌های واقعی موجر می‌نشیند (ماده‌ی ۵۳).
- اگر ملک مسکونی است، شرط معافیت را بررسی کنید: مجموع ۱۵۰ متر مربع زیربنای مفید در تهران و ۲۰۰ متر مربع در سایر نقاط (تبصره‌ی ۱۱ ماده‌ی ۵۳، اصلاحی ۱۴۰۳).
- نرخ متناسب با نوع موجر را اعمال کنید: برای شخص حقیقی پلکان‌های ماده‌ی ۱۳۱ همان سال (عملکرد ۱۴۰۵ به بعد: ۱۵٪ تا ۴۰۰ میلیون تومان، ۲۰٪ تا ۸۰۰ میلیون تومان و ۲۵٪ مازاد) و برای شرکت نرخ ۲۵٪ ماده‌ی ۱۰۵.
- مالیاتی را که مستأجر کسر و پرداخت کرده، به‌عنوان پیش‌پرداخت منظور کنید.
مثال فرضی
| قلم | مبلغ |
|---|---|
| اجاره‌بهای سال (ماهانه ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰) | ۱۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| کسر هزینه‌ی مفروض ۲۵٪ | (۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰) |
| درآمد مشمول مالیات اجاره | ۹۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| مالیات با نرخ پلکان اول ۱۵٪ | ۱۳٬۵۰۰٬۰۰۰ |
اگر مستأجر شرکت باشد، همین مالیات را هنگام پرداخت اجاره کسر می‌کند، تا پایان ماه بعد به اداره‌ی امور مالیاتی محل ملک می‌پردازد و رسید آن را به موجر می‌دهد (تبصره‌ی ۹ ماده‌ی ۵۳). ثبت این کسر در دفاتر دو طرف همان الگوی مالیات تکلیفی است: برای شرکت مستأجر، بخشی از بدهی اجاره که به سازمان پرداخت شده؛ برای موجر، پیش‌پرداخت مالیات خودش.
خطاهای رایج
- مالیات روی کل اجاره‌بها محاسبه می‌شود.
- هزینه‌های واقعی ملک علاوه بر هزینه‌ی مفروض کسر می‌شود.
- شرکت مستأجر مالیات را کسر نمی‌کند و مسئولیت آن به خودش برمی‌گردد.
- موجر مالیات کسرشده توسط مستأجر را در اظهار خود منظور نمی‌کند.
- معافیت مسکونی بدون بررسی سقف متراژ تبصره‌ی ۱۱ ماده‌ی ۵۳ فرض می‌شود.
برآورد اولیه با ابزار مالیات اجاره ممکن است. تنظیم اظهارنامه و بررسی تکالیف مستأجر، کار خدمت تنظیم و تسلیم اظهارنامه ویراف است.
- ۱.قانون مالیات‌های مستقیم، متن تنقیح‌شده — معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات ریاست جمهوری (qavanin.ir)، ماده‌ی ۵۳ و تبصره‌های ۹ و ۱۱، ماده‌ی ۵۴، ماده‌ی ۱۰۵ و ماده‌ی ۱۳۱تاریخ مراجعه: ۱۴۰۵/۰۷/۰۹
- ۲.تصویب‌نامه در خصوص تعدیل نصاب‌های مندرج در قانون مالیات‌های مستقیم از ۱۴۰۵/۱/۱ — هیئت وزیران، ۱۴۰۴/۰۹/۱۲ (qavanin.ir)، ردیف‌های ۴ و ۵ جدول (ماده‌ی ۱۳۱)تاریخ مراجعه: ۱۴۰۵/۰۷/۰۹