اعتبار مالیاتی ارزش افزوده، مالیات و عوارضی است که کسب‌وکار هنگام خرید کالا و خدمت برای فعالیت مشمولش پرداخته و از مالیات و عوارض فروش همان دوره کسر می‌کند (ماده‌ی ۸ قانون مالیات بر ارزش افزوده). مبلغ قابل پرداخت هر دوره، مالیات فروش منهای اعتبار پذیرفته‌شده‌ی خرید است. پذیرش اعتبار شرط دارد: خریدی که فقط برای فروش معاف انجام شده اعتبار ندارد (تبصره‌ی ۲ ماده‌ی ۸)، و سه ماه پس از مهلتی که قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه‌ی مؤدیان تعیین کرده، فقط صورت‌حساب الکترونیکی صادرشده از سامانه مبنای اعتبار است (تبصره‌ی ۲ ماده‌ی ۳ آن قانون). مالیات خریدی که پذیرفته نشود، به بهای کالا یا هزینه اضافه می‌شود.
مثال فرضی یک دوره
| قلم | مبلغ پایه | مالیات |
|---|---|---|
| فروش مشمول دوره | ۱۰۰ | ۱۰ |
| خرید با صورت‌حساب معتبر برای اعتبار | ۵۰ | ۵ (اعتبار) |
| خرید با صورت‌حسابی که برای اعتبار پذیرفته نمی‌شود | ۱۰ | ۱ (به بهای خرید اضافه می‌شود) |
| مالیات قابل پرداخت: ۱۰ − ۵ | ۵ |
۱ میلیون تومانی که اعتبارش پذیرفته نشده، از جیب کسب‌وکار رفته است: بهای آن خرید را بالا برده و سود را کم کرده. در قیمت‌گذاری و انتخاب تأمین‌کننده، این هزینه‌ی پنهان را ببینید.
وقتی اعتبار بیشتر از مالیات فروش است
در دوره‌ای که خرید زیاد و فروش کم بوده، مثلاً هنگام خرید تجهیزات یا انبارکردن کالا، اعتبار خرید ممکن است از مالیات فروش بیشتر شود. طبق ماده‌ی ۸، مازاد به دوره‌های بعد منتقل می‌شود یا به درخواست مؤدی مسترد می‌شود؛ اگر سازمان ظرف یک ماه از ثبت درخواست مسترد نکند، خسارتی برابر ۲٪ در ماه به مؤدی تعلق می‌گیرد. پیش از برنامه‌ریزی نقد بر پایه‌ی استرداد، بدهی‌های قطعی دیگر را هم در نظر بگیرید؛ مازاد پس از تسویه‌ی آن‌ها مسترد می‌شود.
ثبت و تطبیق
- مالیات خرید قابل استفاده را در حساب جدا، نه در بهای کالا یا هزینه، ثبت کنید.
- مالیات خریدی که قابل استفاده نیست، جزء بهای همان خرید ثبت شود.
- پیش از بستن هر دوره، اعتبارهای ثبت‌شده در دفاتر را با صورت‌حساب‌هایی که فروشندگان در سامانه‌ی مؤدیان برای شما صادر کرده‌اند و در کارپوشه تأیید کرده‌اید تطبیق دهید. خریدار ۳۰ روز فرصت دارد صورت‌حساب را بپذیرد یا رد کند (تبصره‌ی ماده‌ی ۵ قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه‌ی مؤدیان).
- اختلاف را قلم‌به‌قلم پیگیری کنید: صورت‌حسابی که فروشنده صادر نکرده، صورت‌حسابی که شما تأیید نکرده‌اید، یا مبلغی که متفاوت ثبت شده است.
خطاهای رایج
- مالیات خرید جزء بهای کالا ثبت می‌شود و اعتبارش در اظهارنامه جا می‌افتد.
- برای خریدهای مربوط به فروش معاف، اعتبار مطالبه می‌شود.
- اعتبار دفاتر با کارپوشه تطبیق داده نمی‌شود و اختلاف در رسیدگی کشف می‌شود.
- اعتبار مازاد دوره‌ی قبل در اظهارنامه‌ی دوره‌ی بعد منظور نمی‌شود.
سازوکار زنجیره‌ی ارزش افزوده در مالیات غیرمستقیم آمده است. محاسبه‌ی مالیات یک صورت‌حساب با ابزار ارزش افزوده ممکن است. تطبیق کارپوشه و اظهارنامه‌ی ارزش افزوده کار خدمت راه‌اندازی و پشتیبانی سامانه مودیان ویراف است.
- ۱.قانون مالیات بر ارزش افزوده (۱۴۰۰) — معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات ریاست جمهوری (qavanin.ir)، ماده‌ی ۷، ماده‌ی ۸ و تبصره‌های ۲ و ۳ آن، ماده‌ی ۹تاریخ مراجعه: ۱۴۰۵/۰۷/۰۹
- ۲.قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه‌ی مؤدیان — معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات ریاست جمهوری (qavanin.ir)، تبصره‌ی ۲ ماده‌ی ۳ و تبصره‌ی ماده‌ی ۵تاریخ مراجعه: ۱۴۰۵/۰۷/۰۹
- ۳.احکام مالیاتی قانون بودجه‌ی سال ۱۴۰۵ کل کشور — سازمان امور مالیاتی کشور، ابلاغیه‌ی ۲۰۰/۱۰۰۵/ص، ۱۴۰۵/۰۱/۳۱ (dotic.ir)، ردیف ۱-۶-۳تاریخ مراجعه: ۱۴۰۵/۰۷/۰۹