طبق قانون مالیات بر ارزش افزوده، عرضه‌ی کالا و ارائه‌ی خدمت در ایران و واردات و صادرات آن‌ها مشمول این قانون است (ماده‌ی ۲) و مؤدی کسی است که کالا عرضه می‌کند، خدمت ارائه می‌دهد، وارد یا صادر می‌کند (بند «ح» ماده‌ی ۱). مشمولان باید به ترتیبی که سازمان امور مالیاتی اعلام می‌کند در سامانه‌ی مؤدیان ثبت‌نام کنند و معاملاتشان را در آن ثبت کنند؛ ثبت خرید و فروش در سامانه به منزله‌ی ثبت در دفاتر قانونی است (ماده‌ی ۱۳). سازوکار اعتبار خرید در مالیات غیرمستقیم آمده است. عرضه‌ی کالا و خدمت معاف (ماده‌ی ۹) از تکلیف فروشنده کم می‌کند، اما همه‌ی تکلیف‌ها را حذف نمی‌کند.
چگونه بفهمیم مشمول هستیم
- ببینید کالا یا خدمت اصلی شما در فهرست معافیت‌های ماده‌ی ۹ قانون یا احکام بودجه‌ی همان سال هست یا نه.
- بررسی کنید سازمان امور مالیاتی ثبت‌نام گروه فعالیت شما را از چه تاریخی اعلام کرده است.
- اگر فعالیت‌های مختلف دارید، هر فعالیت را جدا بررسی کنید؛ ممکن است بخشی مشمول و بخشی معاف باشد. در عرضه‌ی توأم مشمول و معاف، فقط مالیات خرید مربوط به عرضه‌ی مشمول کسرشدنی است (تبصره‌ی ۳ ماده‌ی ۸).
- وضعیت ثبت‌شده‌ی خود را در درگاه سازمان امور مالیاتی ببینید؛ به شنیده یا وضعیت رقیب اکتفا نکنید.
تکلیف‌های مشمولان
| تکلیف | مبنا | شاهد انجام |
|---|---|---|
| ثبت‌نام در سامانه‌ی مؤدیان | ماده‌ی ۱۳ | وضعیت فعال در درگاه سازمان |
| صدور صورت‌حساب؛ مالیات در تاریخ صدور صورت‌حساب تعلق می‌گیرد | ماده‌ی ۳ | صورت‌حساب‌های صادرشده و وضعیت آن‌ها در سامانه |
| نگهداری و تأیید صورت‌حساب‌های خرید | ماده‌ی ۸ | تطبیق کارپوشه با دفاتر |
| تسلیم اظهارنامه و پرداخت مالیات هر دوره‌ی سه‌ماهه تا پایان ماه بعد از آن | بند «خ» ماده‌ی ۱ و ماده‌ی ۴ | رسید اظهارنامه و پرداخت هر دوره |
| ثبت جدای مالیات فروش و خرید در دفاتر | تعریف‌های بند «ت» و «ث» ماده‌ی ۱ | حساب‌های جدا و تطبیق پایان دوره |
خطاهای رایج
- کسب‌وکار از مشمول شدن خود خبر ندارد و مالیات را از خریدار نمی‌گیرد.
- کسب‌وکار معاف، مالیات روی صورت‌حساب می‌گیرد.
- همه‌ی فعالیت‌ها یک‌جا مشمول یا معاف فرض می‌شوند.
- مالیات فروش جزء درآمد ثبت می‌شود.
ثبت‌نام، صدور صورت‌حساب و تطبیق کارپوشه با دفاتر، کار خدمت راه‌اندازی و پشتیبانی سامانه مودیان ویراف است.
- ۱.قانون مالیات بر ارزش افزوده (مصوب ۱۴۰۰) — معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات ریاست جمهوری (qavanin.ir)، ماده‌ی ۱ (بندهای «ت»، «ث»، «ح» و «خ»)، مواد ۲، ۳، ۴، ۸، ۹، ۱۳ و ۱۹تاریخ مراجعه: ۱۴۰۵/۰۷/۱۶